نگاهی به ملا نصرالدین به بهانه ثبت در یونسکو

5/5 - (1 امتیاز)

امسال نیز گرامیداشت ملا نصرالدین در زادگاهش برگزار می‌شود. این شخصیت قریب به هشت قرن حافظه مشترک و تاریخ شفاهی مردمان بسیاری را در سه قاره رقم زده است.

گرامیداشت ملا نصرالدین

پس از تلاش ها و ارائه مستندات توسط ترکیه، روایت ملا نصرالدین در هفدهمین کمیته بین‌ دولت‌های میراث ناملموس یونسکو ثبت جهانی شد. البته همگان قبول دارند که ملانصرالدین میراثی جهانی است و مربوط به تمامی انسان ها است. بنا به روایات تاریخی، این شخصیت بذله‌گو سال ۱۲۰۸ میلادی در روستای خرطو (محله ملانصرالدین) از توابع شهر سیوری‌حصار استان اسکی‌شهیر ترکیه متولد شد و شهرتش جهانی رسید.

گرامیداشت ملا نصرالدین

نویسنده : آذر آیلان

در همین رابطه، حمید یوزوگل‌لو، شهرداری سیوری‌حصار، اعلام کرد برای گرامیداشت ملا نصرالدین برنامه‌های متعددی در زادگاهش در نظر گرفته است. البته ملانصرالدین قرن ها است که علاوه بر ترکیه، به عنوان شخصیتی داستانی و بذله‌گو در فرهنگ‌های عامیانه ایرانی، افغانستانی، عربی، قفقازی، هندی، پاکستانی و بوسنی است که در یونان هم محبوبیت زیادی دارد و در بلغارستان هم شناخته شده است.

شایان ذکر سنت روایت حکایت‌های ملا نصرالدین یکی از بخش‌های «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری ملانصرالدین سیوری حصار» نقش موثری در ثبت این شخصیت جهانی در فهرست یونسکو داشت. البته کشورهای دیگری نیز ادعا کرده اند که ملانصرالدین متعلق به آنها بوده، مانند ایران، افغانستان، تاجیکستان، مصر و بوسنی. در ایران، برخلاف مورد مولانا، ثبت ملانصرالدین توسط ترکیه چندان حساسیت برانگیز نبود.

این در حالی است که ملانصرالدین چه به واسطه منورالفکرهائی که از استانبول و باکو بر می گشتند و چه به واسطه نشریه معروف ملانصرالدین و البته اهتمام صابر، شاعر هوپ هوپ نامه، در تاریخ ایران عصر قاجار و عصر مشروطه اثری ماندگار گذاشت.

ملانصرالدین قالبی برای نقد و بازبینی برساخته های اجتماعی مهیا ساخت و سنگ محکی شد برای تشخیص سره از ناسره. ملانصرالدین تاریخی با سادگی و بی آلایشی خود بیشتر جنبه فکاهی داشت و ملانصرالدین ای آن عصر مشروطه، سعی داشت با استفهام انکاری، نمایاندن وجه نامطلوب امور مطلوب تلقی شده، ارائه مثال های نقض و … ایران را به آن شدنی که در غرب رخ نمایانده بود، آماده سازد.

شدنی که نه نام داشت و نه نشان. اما تن فرهمند عباس میرزا را چنان رنجور می ساخت که عاجزانه از غربی ها بپرسد پس ما چگونه نمی توانیم شما را شکست دهیم؟ چیزی غربی و غریب که رشدیه را به تحمل آن همه بی انصافی برای افتتاح ها و شکست های پی در پی در اشکالات (مدرسه نوین) راضی کرد و طالبان را به درنگ وا داشت و دهخدا را به انزوای دایره المعارف نویسی وا داشت.

ملانصرالدین برای ایرانی ها از سمت غرب می آمد ولی نه آنقدر غریب بود که همچون غول چراغ جادو به درون تنگنای شهر فرنگ بخزانندش. او را می شناختند چون ملا بود و مسلمان و آشنا. 

در تصویری ذهنی که از این ملا داریم او وارونه بر خر می نشست و خط درست را نشان می داد. شاید این عمل او عامدانه نبود، اما هر چه که بود ما را برای درک امر جدید و مدرنیسم و مدرنیته آماده ساخت و قدر و منزلت عقل را در سنت خاورمیانه ای ما بر جسته تر ساخت. او طنازی قریب بود می خنداند و به فکر فرو می برد و حتی گاه کار به بغض می رسانید او وارث جوحی، جولومغای و عبید بود. 

مردی بی آلایش که حکایت هایش برخلاف قصه های هزار و یک شب برای عیش و عشرت و خواب غفلت نبود، بلکه تازیانه ای ابریشمین بود برای آگاه ساختن و این نهیب که بغداد افسانه ای و چهل دزد آن در گذشته مانده اند و فلورانس و چند اومانیستش را دریابید.

همچنین ببینید

جلسات رسمی در ترکیه

نگاهی به روایت مایک پامپئو از جلسات رسمی در ترکیه

اخیرا مایک پامپئو کتاب خاطرات خود تحت عنوان هرگز یک اینچ ندهید: مبارزه برای آمریکایی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.